VDL Nedcar kapte een deel van het Sterrebos. Daarvoor moest natuur terugkomen. Dat heet wettelijke natuurcompensatie. Het is geen gunst, maar een plicht die bij de vergunning hoort.
Tien hectare daarvan is toegewezen aan Nieuwstadt.
Een deel van die plicht heeft VDL afgekocht. Het bedrijf betaalde de provincie € 583.744. Daarvoor moet de provincie 6,45 hectare nieuwe natuur aanleggen bij Nieuwstadt. Vanaf dat moment was het niet meer de zaak van de fabriek, maar van de provincie.
Zes jaar later ligt daarvan nog maar 0,94 hectare.
Vier stukken grond, en maar één is de compensatie
Rond Nieuwstadt is de laatste jaren meer groen bij gekomen. Daardoor lijkt het alsof er veel gebeurt. Maar het meeste heeft niets met deze plicht te maken. Wij zetten de vier stukken op een rij.
Rode Beek — 0,94 hectare. Drie kleine percelen tussen de Rode Beek en de Altaarweideweg, tegen de grens met Duitsland, ver van het dorp. Dit is de enige compensatie die provincie van het VDL-geld heeft gekocht in 2024. Daarna is er niets meer bij gekomen.
Krekelzankweg — 1,20 hectare. Een perceel ten noorden van die weg. Dit is compensatie voor de verbreding van de A2. Dat is een ander project, met een eigen plicht van 3,70 hectare. Het telt niet mee voor de hectares die VDL heeft betaald.
Funkelweide — 3,27 hectare. Grond tussen de wijk Funkelweide en de Vloedgraaf. Die was al van de gemeente Echt-Susteren. De gemeente heeft er zelf groen van gemaakt, met eigen geld. Het is al aangelegd. In haar eigen stukken staat dit project onder “natuur en groen”, niet onder de wettelijke natuurcompensatie.
Aan de Linde — 4,47 hectare. Twee percelen aan de westkant van het dorp, richting de fabriek. Gekocht in maart en juli 2025 met schikkingsgeld van VDL-Nedcar. In 2022 zijn wij met VDL-Nedcar 2 miljoen euro overeengekomen om ons beroep tegen de uitbreiding van VDL-Nedcar in te trekken. Samen met VDL-Nedcar en de gemeenten Sitttard-Geleen en Echt-Susteren hebben wij de stichting Groenfonds omgeving VDL-Nedcar opgericht. Met de 2 miljoen heeft deze Groenfonds-stichting tussen Nieuwstadt en het fabrieksterrein deze 4,47 hectare landbouwgrond gekocht en ingericht om nieuwe natuur te worden. In Holtum zijn de groene percelen rond Huize Holtum gekocht wat door de dorpsbewoners zelf wordt ingericht en onderhouden. Ook dit is geen natuurcompensatie.
Van deze vier is dus alleen de 0,94 hectare aan Rode Beek van de 6,45 betaald.
Provincie heeft niets gerealiseerd tussen het dorp en de fabriek
De natuur moest terugkomen omdat de fabriek richting het dorp groeide. Maar de 0,94 hectare ligt kilometers verderop aan de grens met Duitsland. Tussen Nieuwstadt en VDL Nedcar ligt geen vierkante meter compensatie.
Waarom het niet lukt, zegt de provincie
In het voorstel dat de provincie deze zomer naar Provinciale Staten stuurde, staat de reden:
“Omdat het moeilijk is om geschikte gronden te vinden in de buurt van Nieuwstadt en Holtum, onderzoeken we de mogelijkheden in nabijgelegen gebieden”
Maar die gronden waren en zijn wel te krijgen
Nieuwstadt en Holtum. Dat zijn precies de twee dorpen waar in dezelfde jaren wel grond is gevonden. En gekocht. En groen gemaakt. Bij Nieuwstadt gaat het om Aan de Linde: 4,47 hectare, gekocht in maart en juli 2025. Bij Holtum gaat het om bijna 4,5 hectare weide en boomgaard rond Huize Holtum. Samen bijna negen hectare, in de twee dorpen waar het volgens de provincie niet lukt. Dat roept de vraag op of de provincie dat überhaupt heeft geprobeerd.
Waar het restant van 5,51 hectare nu heen gaat
Op 1 september ontvingen wij van de provincie een brief met slecht nieuws. De resterende 5,51 hectare wettelijke natuurcompensatie die was toegewezen aan Nieuwstadt en al door VDL-Nedcar aan de provincie was betaald, gaat naar het Haeselaarsbroek. Dat gebied ligt bij Koningsbosch, ruim 6 kilometer vanaf Nieuwstadt!
Wat de eigen regels van de provincie eisen
De provincie heeft een eigen regel voor compensatie. Die staat sinds 2024 in de Omgevingsverordening Limburg, in bijlage IX. Artikel 10 gaat over de plek:
“Compensatie vanwege een activiteit in het Natuurnetwerk Limburg dient binnen de provincie Limburg in het Natuurnetwerk Limburg (areaaluitbreiding) uitgevoerd te worden en onder de voorwaarde dat er een duurzame situatie ontstaat in het Natuurnetwerk Limburg.”
Één woord is hier belangrijk: areaaluitbreiding. Er moet natuur bíj komen.
Het Haeselaarsbroek is 105,64 hectare, waarvan 100,58 hectare al als bestaande natuur in het provinciale natuurbeheerplan. Daar valt dus bijna niets bij te maken.
Tenzij je iets verandert in de “natuurboekhouding”. Op de natuurkaart heeft elk stuk grond een etiket. Er is een etiket voor natuur die er al is. Eén voor natuur die als uitbreiding van het natuurnetwerk wordt aangelegd. En één voor natuur die als compensatie voor een project telt. Verander je dat etiket, dan telt bestaande natuur ineens mee als compensatie.
Op 25 augustus stelden Gedeputeerde Staten het Natuurbeheerplan Limburg 2027 vast. Daarin verandert op meerdere percelen het etiket van “gerealiseerde areaaluitbreiding natuur” naar “gerealiseerde natuurcompensatie”. De reden staat erbij: die percelen stonden “ten onrechte” als het eerste geboekt en horen “feitelijk” bij de compensatie voor de A2 en VDL.
Welke percelen dat zijn, staat er niet bij. Om hoeveel hectare het gaat ook niet. Het is dus niet te controleren. Maar de provincie heeft daarmee wel de 5,51 hectare die aan Nieuwstadt was beloofd laten verdwijnen.
Waar dit tegenaan loopt in de eigen regels
Vier bepalingen uit bijlage IX van Omgevingsverordening Limburg raken deze zaak.
- Artikel 9 zegt dat de compensatie klaar moet zijn vóór de ingreep begint. Het Sterrebos is in 2022 gekapt. Vier jaar later ligt er 0,94 van de 6,45 hectare.
- Artikel 10 eist areaaluitbreiding. Er moet natuur bij komen. Het Haeselaarsbroek is al vrijwel helemaal natuur.
- Artikel 12 verbiedt compensatie in gebieden waar al een vastgelegde plicht ligt om natuur te maken.
- In het Haeselaarsbroek ligt zo’n plicht: de gemeente Echt-Susteren voert daar sinds 2024 een project uit van ongeveer vijf hectare, dat de provincie zelf subsidieert.
- Het gaat niet om areaaluitbreiding, maar om het “revitaliseren” van bestaande natuur rond de kalkzandsteenfabriek.
- Volgens artikel 12 wordt compensatie op zo’n plek “niet erkend” en sluit ook compensatie uit op deze grond waar de aanleg/herstel van natuur al op een andere manier is betaald.
Het lijkt erop dat de 5,5 hectare die aan Nieuwstadt was toegewezen, in de provinciale boeken verdwijnt naar een gebied waar dat om tenminste twee wettelijke redenen niet eens is toegestaan!
5,51 of 5,4 hectares?
De provincie schrijft ons dat er nog “circa 5,4 ha” open staat. Wij komen op 5,51. Dat verschil is geen slordigheid van ons. Het is een afronding van de provincie.
Er moest in totaal 20,14 hectare wettelijke natuurcompensatie worden gerealiseerd, verdeeld over vier posten. Twee horen bij Nieuwstadt: de fabrieksuitbreiding (6,45 hectare) en de A2 (3,70 hectare). Samen 10,15 hectare. De andere twee horen bij Holtum: 5,49 en 4,50 hectare, samen 9,99.
Maar in de stukken staat niet 10,15 en 9,99. Er staat tien en tien. Reken het na. Bij Nieuwstadt is 4,64 hectare klaar: 3,70 voor de A2 en 0,94 voor VDL. Ga uit van 10,15, dan blijft er 5,51 hectare over. Dat is precies het deel wat VDL heeft afgekocht en wat de provincie nog bij Nieuwstadt moet realiseren, maar dus van plan is om niet te doen. Ga uit van de afgeronde 10,00, dan blijft er 5,36 over. En dat is de “circa 5,4” uit de brief.
Wat wij vragen
Wij vragen de provincie en de gemeente Echt-Susteren om vijf dingen.
- Leg uit hoe het kan dat er bij Nieuwstadt en Holtum geen geschikte grond te vinden is, terwijl daar in twee jaar door de Groenfonds-stichting bijna negen hectare is gekocht en groen gemaakt. Grond die notabene door de gemeenten zelf is aangekocht en ingericht met geld van het Groenfonds!
- Leg uit hoe compensatie in een gebied dat al bijna helemaal natuur is, voldoet aan de eis dat er natuur bij komt.
- En informeer de gemeenteraad van Echt-Susteren over een wijziging in een toezegging die aan hem en aan de inwoners van Nieuwstadt is gedaan.
- Publiceer het besluit waarmee de aan Nieuwstadt toegewezen circa vijf-en-een-halve hectare wettelijke natuurcompensatie ineens aan Haeselaarsbroek is toegewezen.
- Geef Nieuwstadt de aan haar beloofde 5,51 hectare wettelijke natuurcompensatie terug!
Bronnen
Statenvoorstel G-26-018 over het beëindigen van de status Groot Project, 30 juni 2026. Brief van Gedeputeerde Staten aan onze stichting, 1 september 2026, kenmerk DOC-00969929. Omgevingsverordening Limburg, artikel 8.7 en bijlage IX. Nota van Wijzigingen bij het Natuurbeheerplan Limburg 2027, 25 augustus 2026. Beantwoording van vragen op grond van artikel 33 door het college van Echt-Susteren, 8 april 2025. Besluiten tot aankoop van de percelen bij Nieuwstadt, 18 maart en 2 juli 2025. Kadastrale kaart (PDOK) voor de perceelgrenzen en oppervlakten.