VDL Nedcar mocht van de Provincie Limburg het grootste deel van het Sterrebos kappen. Daar moest nieuwe natuur voor terugkomen. Een deel legde het bedrijf zelf direct aan. VDL Nedcar betaalde de provincie € 583.744 om de resterende 6,45 hectare bij Nieuwstadt aan te leggen. Sinds die betaling is het de provincie die die natuur moet aanleggen, uiterlijk eind 2026. Er ligt nu 0,94 hectare.
Wij hebben Gedeputeerde Staten daarover op 11 augustus 2026 een brief geschreven. Gedeputeerde Staten zijn het dagelijks bestuur van de provincie. Hieronder leest u waarom wij die brief hebben gestuurd. Alles wat wij noemen komt uit stukken van de provincie zelf. Die stukken zijn openbaar.
Het geld ging naar de provincie
De provincie gaf VDL Nedcar vergunning om de autofabriek uit te breiden. Daardoor ging 8,53 hectare beschermde natuur verloren. Daar moest 15,43 hectare nieuwe natuur voor terugkomen. Voor de verbreding van de A2 moest ook natuur worden gecompenseerd. Het totaal van 20 ha werd eerlijk verdeeld over de door de fabrieksuitbreiding geraakte kernen Holtum en Nieuwstadt, die elk 10 ha zouden krijgen.
VDL Nedcar hoefde die niet allemaal zelf aan te leggen. Het bedrijf legde 8,98 hectare aan, aan de noordkant van de fabriek. Voor de overige 6,45 hectare betaalde het de provincie. In het voorstel dat de provincie er zelf over schreef staat het zo: “Van de 15,43 ha heeft VDL Nedcar 6,45 ha (1c) financieel afgekocht voor een bedrag €583.744,-. Dat deel zal door de provincie worden gerealiseerd.”
Vanaf dat moment is het dus de provincie die deze natuur moet aanleggen. Zij heeft het geld, en zij heeft de plicht.
Eén ding kunnen wij daarbij niet vaststellen: op welke dag dat geld is overgemaakt, en in welk stuk dat is afgesproken. Dat staat in geen van de openbare stukken die wij hebben gezien. Wat er wél staat, is dat de provincie het geld heeft aangenomen en dat zij de 6,45 hectare uiterlijk 31 december 2026 moet hebben aangelegd.
Wat er is afgesproken over de plek
De natuur zou bij Nieuwstadt komen. Dat is geen indruk van ons. Het staat in het voorstel waarop Provinciale Staten hun besluit van 18 december 2020 baseerden. Provinciale Staten zijn de gekozen volksvertegenwoordiging van de provincie.
In dat voorstel staat: “Realisatie van de natuurcompensatie is na afronding: 10 ha. aan de noordzijde van VDL Nedcar, 10 ha. rondom de kern Holtum en 10 ha. rondom de kern Nieuwstadt.” In de tabel met de kosten staat het bedrag erbij: “10 ha Rondom Nieuwstadt: € 850.000”.
Drie weken eerder had het dagelijks bestuur van de provincie hetzelfde al aan Echt-Susteren geschreven. In een ondertekende brief van 10 november 2020, aan het college én aan de gemeenteraad, staat: “De realisering van 10 ha natuurcompensatie in Nieuwstadt is wettelijk.” Die brief was een antwoord op een reactie van de raad op de plannen. Het college sloot af met de mededeling daarmee “volledig tegemoet” te komen aan wat de raad had gevraagd.
De plek is dus twee keer op papier vastgelegd. Eén keer richting Provinciale Staten, en één keer richting een gemeenteraad.
Wat er tot nu toe ligt
Van de 6,45 hectare die de provincie moet aanleggen, ligt er 0,94 hectare. Dat schrijft de provincie zelf: “Hiervan is op dit moment 0,94 ha gerealiseerd.”
Er moet dus nog 5,51 hectare bij. En dat moet gebeuren vóór 31 december 2026. Die datum heeft de provincie zichzelf gesteld.
In hetzelfde stuk staan twee plekken
Op 30 juni 2026 stuurde de provincie een voorstel naar Provinciale Staten. Daarin staan twee dingen die niet allebei waar kunnen zijn.
Op bladzijde 19 wordt de afspraak herhaald: tien hectare bij Nieuwstadt, tien bij Holtum. Er staat bij: “Samenvattend wordt door de provincie 20,14 ha natuur gerealiseerd.”
Negenenveertig bladzijden verder staat iets anders. Daar lezen we dat er in oktober 2025 afspraken zijn gemaakt met de gemeente Sittard-Geleen, en dat gekeken wordt of de natuur in Graetheide kan komen. En dan volgt deze zin: “Wanneer dit niet mogelijk is, zal binnen de gemeentegrenzen van Sittard-Geleen worden gezocht naar beschikbare en geschikte locaties.”
Graetheide ligt in de gemeente Sittard-Geleen. Nieuwstadt ligt in de gemeente Echt-Susteren. Beide passages staan in hetzelfde stuk. Ze kunnen niet allebei worden uitgevoerd.
Wij zeggen niet wat er is besloten. Dat weten wij niet. Wij hebben het college gevraagd welke van de twee passages geldt.
De reden die de provincie geeft
Het college schrijft dat het “moeilijk is om geschikte gronden te vinden in de buurt van Nieuwstadt en Holtum”.
Dat is opvallend. In 2020 stelde diezelfde provincie het omgekeerde vast. Zij gebruikte dat toen juist om de verdeling tussen de twee kernen uit te leggen: “In de omgeving van Nieuwstadt is in verband hiermee ruimte om 10 ha. natuurcompensatie neer te leggen. In de omgeving van Holtum is binnen de goudgroene natuurzone (omdat hier minder goudgroene natuur ligt) ruimte om 5,5 ha. natuurcompensatie neer te leggen.”
Nieuwstadt was in die redenering dus juist de plek waar wél ruimte was: tien hectare. Bij Holtum was dat vijf en een half.
Als tweede reden noemt het college gestegen kosten. Waar die vandaan komen, staat in een plan dat de provincie in december 2025 naar haar Staten stuurde: “De vertraging leidt, naast verlies aan natuurwaarden, ook tot hogere kosten door onvoorziene inflatie die voor rekening komt van de provincie.” De vertraging is dus zelf een deel van de reden.
Wat dit betekent voor twee gemeenten
Provinciale Staten lieten in 2025 onderzoeken hoe het met de natuurcompensatie in Limburg staat. Dat onderzoek legt uit hoe de opgave is verdeeld: “Om een evenredige verdeling van deze 20,14 ha natuurcompensatie tussen de gemeenten (10 in de gemeente Sittard Geleen en 10 in de gemeente Echt-Susteren) te krijgen”.
Tien om tien dus. Gaat de resterende 5,51 hectare naar Sittard-Geleen, dan wordt het ongeveer vijftien om vier en een half. Van de evenwichtige verdeling blijft dan weinig over.
Voor Nieuwstadt komt daar iets bij. Verplaatsing betekent hier niet dat er minder bij komt. Het betekent dat er niets meer bij komt. Het blijft dan bij de 0,94 hectare die er nu ligt.
Er ligt in onze gemeente nog wel andere nieuwe natuur, onder meer in het bosgebied ’t Hout en tussen de Rode Beek en de Altaarheideweg. Die hoort bij de verbreding van de A2, en niet bij VDL Nedcar. De provincie zegt dat zelf ook.
Wat de eigen onderzoekers van de provincie zeggen
Datzelfde onderzoek is kritisch over de manier waarop de provincie omgaat met compensatie die zij zelf uitvoert: “Indien de provincie zelf zorgt voor natuurcompensatie vindt vastlegging van de afspraken onvoldoende plaats. In dit kader hebben wij geconstateerd dat de provincie in deze gevallen zelf niet overgaat tot controle of handhaving.”
Bij een ander project kwam de compensatie “op een andere locatie dan aanvankelijk gepland” terecht. Daarover staat er een aanbeveling die ook op onze zaak past: “Majeure wijzigingen van compensatie overeenkomsten dienen altijd, in elk geval, voorgelegd te worden aan Gedeputeerde Staten. Zij kunnen dan beslissen of Provinciale Staten hierbij betrokken dienen te worden.” Een majeure wijziging is een ingrijpende verandering van wat is afgesproken. De plek waar de natuur komt, is zo’n verandering.
Is dat hier gebeurd? Dat kunnen wij van buitenaf niet zien. De afspraken van oktober 2025 met Sittard-Geleen staan niet in het openbare informatiesysteem van de provincie. Wij hebben erom gevraagd.
Mag de provincie de natuur ergens anders aanleggen?
Ja, dat mag. Dat zeggen wij er meteen bij.
De regel van de provincie zelf eist alleen dat de compensatie “binnen de provincie Limburg in de Goudgroene natuurzone” komt. Dat is de zone op de natuurkaart van de provincie waar zulke nieuwe natuur moet landen. Waar binnen Limburg dat gebeurt, laat de regel open. Dichtbij de plek van de kap hoeft het niet.
Waar het ons om gaat is iets anders. De provincie heeft de plek vijf keer op papier gezet: in het voorstel bij het plan waarmee zij de bestemming van de grond vastlegde, in de brief aan het college en de raad van Echt-Susteren, in de voortgangsrapportages, in het onderzoek van haar eigen Staten, en in het voorstel dat nu voorligt. Zo’n toezegging laat je niet los in een bijzin op bladzijde 69. Daar hoort een besluit bij, een uitleg, en een gesprek met de Staten die de toezegging kregen.
Moet de provincie zich inspannen, of moet zij het halen?
Hier zit een vraag die wij nog niet kunnen beantwoorden, en die wij daarom stellen.
De provincie noemt haar eigen taak een inspanningsverplichting. In haar voortgangsrapportage staat: “Voorzien is een inspanningsverplichting voor realisatie op uiterlijk 31 december 2026 (via minnelijke verwerving).” Minnelijke verwerving betekent: grond kopen van iemand die vrijwillig wil verkopen. Een inspanningsverplichting is: je moet je best doen. Je staat niet garant voor de uitkomst.
Daar valt iets tegenin te brengen. De provincie heeft voor deze 6,45 hectare € 583.744 aangenomen. Wie geld aanneemt om iets te doen, doet meer dan zijn best beloven. Of dat juridisch betekent dat het een resultaatsverplichting is geworden, weten wij niet — dat is een vraag voor een jurist, en wij beweren het antwoord niet.
Wij vinden wel dat de vraag gesteld moet worden. Wij zullen die dan ook aan het college stellen.
Waarom wij hier aandacht voor vragen
Nieuwstadt heeft de afgelopen tientallen jaren veel ruimte afgestaan aan industrie, logistiek en wegen. Het Sterrebos is gekapt. Dat is niet meer terug te draaien.
Daar stond natuur tegenover. Die is betaald en toegezegd. Zij ligt er grotendeels nog niet, en de termijn loopt eind dit jaar af.
Wat wij hebben gevraagd
Wij hebben Gedeputeerde Staten vier dingen gevraagd:
- te bevestigen dat de resterende 5,51 hectare natuur bij Nieuwstadt komt, vóór 31 december 2026;
- ons te laten weten welke van de twee passages in het voorstel van 30 juni 2026 geldt — de tien hectare bij Nieuwstadt op bladzijde 19, of het zoeken binnen de gemeentegrenzen van Sittard-Geleen op bladzijde 68 en 69. En als het de tweede is: met welk besluit en op welke datum de toezegging aan Nieuwstadt is losgelaten;
- ons te laten weten of het zoeken buiten Nieuwstadt als ingrijpende wijziging aan het college is voorgelegd, in welk stuk en op welke datum, en of Provinciale Staten daarbij zijn betrokken;
- aan te geven welk onderzoek naar beschikbare grond bij Nieuwstadt is gedaan, wanneer dat is gebeurd, en welke percelen daarbij zijn benaderd.
Wij vragen de provincie geen geld en geen uitzondering. Wij vragen haar te doen wat zij zelf heeft opgeschreven, op de plek die zij zelf heeft gekozen.
Wij hebben het college gevraagd uiterlijk 1 september 2026 te antwoorden. Dan kunnen Provinciale Staten dat antwoord meenemen als zij het voorstel op 4 september behandelen, in de commissie Economie en Samenleving. Dat is een vaste commissie van die Staten. Zodra er antwoord is, melden wij dat hier.
Bronnen
Alles wat hierboven staat komt uit openbare stukken. Hieronder staan ze op een rij. De provinciale stukken zijn bij de bron alleen als download te krijgen; daarom staat hier ons eigen exemplaar, dat gewoon in een nieuw tabblad opengaat.
- Gewijzigd Statenvoorstel G-20-076, vaststelling inpassingsplan VDL Nedcar, 18 december 2020 — de toezegging van tien hectare rondom Nieuwstadt en de ruimte-redenering.
- Brief van Gedeputeerde Staten aan het college en de gemeenteraad van Echt-Susteren, 10 november 2020 — “De realisering van 10 ha natuurcompensatie in Nieuwstadt is wettelijk”.
- Tweede voortgangsrapportage Groot Project VDL Nedcar, peildatum 1 juli 2022 — de afkoop van 6,45 hectare en de verdeling over de kernen.
- Vijfde voortgangsrapportage Groot Project VDL Nedcar, peildatum 1 januari 2024 — de inspanningsverplichting tot uiterlijk 31 december 2026.
- Statenvoorstel P-25-004, onderzoek kwaliteit natuurcompensatie, 9 mei 2025 — de stand van 0,94 hectare, de verdeling tien om tien, en de kritiek van de eigen onderzoekers op vastlegging en controle.
- GS-nota Plan van aanpak verbetering natuurcompensatie, 20 november 2025 — de hogere kosten door vertraging.
- Statenvoorstel G-26-018, beëindiging status Groot Project, 30 juni 2026 — de twee passages die niet allebei kunnen gelden: bladzijde 19 tegenover bladzijde 68 en 69.
- Onze brief aan Gedeputeerde Staten, 11 augustus 2026 — de vier vragen die wij hebben gesteld.
- Beleidsregel natuurcompensatie 2018 van de provincie Limburg — de eis dat compensatie binnen Limburg in de Goudgroene natuurzone landt.
Verder lezen
Wilt u zien hoe dit dossier stap voor stap is gelopen, of wat alle bedragen en hectares zijn? Wij hebben het uitgewerkt op twee pagina’s:
- Tijdlijn compensaties VDL Nedcar — negenenvijftig gebeurtenissen sinds 2020, elk met het stuk waarop zij rust. Te filteren op onderwerp en op wie erbij betrokken was.
- Compensaties VDL Nedcar in cijfers — alle hectares en bedragen op een rij, met per post wie aan zet is en wat er af is.